ENDÜSTRİYEL
KESİM SÖZLÜĞÜ
CNC mermer kesim, su jeti ve basınçlı kumlama dünyasının en sık kullanılan 110+ terimi — kısa tanım, İngilizce karşılığı ve ilgili detaylı makale linkleriyle. Operatör, atölye sahibi ve tedarikçi için ortak referans.
A
5 eksen CNC makinada eğim ekseni — kafanın yan yatma açısını kontrol eder, V-cut ve 3D işlemede kritik.
Su jeti kesimde su demetine eklenen, malzemeyi aşındırarak kesen ince taneli mineral. En yaygın türü garnettir.
→ İlgili makaleEndüstriyel makinelerde tehlike anında tüm hareketleri ve enerji çıkışını anında durduran kırmızı mantar buton. ISO 13850 standardı zorunlu kılar.
→ İlgili makaleKumlamada aşındırıcının (garnet, alümina, vb.) yeniden kullanılabilir olduğu döngü sayısı. Geri kazanımlı sistemlerde 3-5 kez kullanılabilir.
CNC makinada takımları magazinden otomatik alıp spindle'a takan robot sistem. Manuel değişimden 20-30 kat hızlı.
→ İlgili makaleB
Vidalı mil veya redüktörde yön değiştirme sırasında oluşan mekanik boşluk. CNC kontrolde kompenzasyon ile düzeltilir.
→ İlgili makaleDiamond diskte taneleri bir arada tutan metal matris. Sertliği malzemeye göre seçilir — sert malzeme için yumuşak bond, yumuşak malzeme için sert bond.
→ İlgili makaleAlmanya merkezli CNC kontrol sistemi üreticisi. USEL Kompakt Su Jeti modelinde standart kontrolcü.
Mutfak tezgâhı kenar profili — yarım daire (180°) bitiş. Klasik premium görünüm.
C
5 eksen CNC makinada kafa dönüş ekseni — 0-360°. Kesim yönünü değiştirir, kontur takibinde kritik.
Tasarımın bilgisayar ortamında çizimi. CNC için DXF, DWG dosyaları yaygın.
→ İlgili makaleCAD geometrisini CNC makinanın anlayacağı G-Kod'a çeviren yazılım. IGEMS, Contranest, MasterCAM yaygın.
→ İlgili makaleAvrupa Birliği güvenlik direktiflerine uygunluk işareti. Endüstriyel makinelerde Türkiye'de de zorunlu.
→ İlgili makaleGıda hattı su jetinde — makine kapaklı durumda dahili otomatik yıkama prosedürü. HACCP uyumu için kritik.
Bilgisayarla sayısal kontrol — makinanın eksen hareketlerinin programla kontrol edilmesi.
Bitişik parçaların tek bir kesim hattıyla kesilmesi — fire ve süre azaltır. CAM yazılımında otomatik nesting özelliği.
Beckhoff CNC ile entegre çalışan iç içe yerleştirme (nesting) yazılımı. USEL Kompakt Su Jeti standardı.
D
Kumlama tabancasında bulunan emniyet tetiği — bırakıldığında akış anında durur. Operatör güvenliği için zorunlu.
Sentetik elmas tane içeren kesim diski. Mermer, granit, taş kesiminde standart.
→ İlgili makaleFiltre tipinde gölge efekti — alfa maskesini izler. (UI/CSS bağlamında.)
AutoCAD'in standart dosya formatları — CAD çiziminin CNC'ye aktarımında kullanılır.
E
USEL portatif basınçlı kumlama modeli — 10 litre tank, 5-6 bar standart, küçük-orta hacim için.
Makinelerde elektriksel donanım güvenlik standardı. Topraklama, IP koruma, kablolama kuralları.
→ İlgili makalePens tipi takım tutucu standartları — küçük çaplı freze uçları için. CNC router'larda yaygın.
Atölye sipariş, stok, üretim, fatura entegre yönetim yazılımı. Logo, Mikro, SAP yaygın.
F
İspanya merkezli CNC kontrol sistemi üreticisi. USEL bazı modellerinde opsiyonel.
USEL portatif basınçlı kumlama modeli — 25 litre tank, 6-8 bar, yüksek hacim için.
Avrupa toz maskesi koruma sınıfı — %99 partikül filtreleme. Silikoz riskli işlerde zorunlu.
→ İlgili makaleModern lazer kesim teknolojisi — fiber optik amplifikatörlü. CO₂ lazerden daha verimli, ince sac kesimde standart.
Su jetinde su+garnet karışımının hizalandığı tungsten karbür tüp. Kesim demetinin koheransını sağlar.
→ İlgili makaleG
CNC makinaların standart komut dili — eksen hareketlerini, hızı, takım seçimini tanımlar.
Doğal alüminyum-demir-magnezyum silikat mineralı — su jeti aşındırıcısı. Mohs sertliği 7-7,5.
→ İlgili makaleMagmatik kayaç — kuvars + feldspat dominantı. Mohs sertliği 6-7. Mermerden 2-3 kat sert.
→ İlgili makaleH
Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları — gıda güvenlik yönetim sistemi. Su jeti gıda hatlarında uyum şart.
Sıcak kesim sonrası malzeme kenarında oluşan ısıyla etkilenmiş alan. Su jeti soğuk kesim olduğu için HAZ üretmez.
→ İlgili makaleModern simetrik takım koni standardı — yüksek devirde balans avantajı. Premium 5 eksen makinada yaygın.
I
İsveç merkezli su jeti CAM yazılımı — sektör standardı. KMT, BFT, Flow gibi pompalarla entegre.
→ İlgili makaleEndüstriyel sensörlerin internet üzerinden veri ilettiği sistem. CNC makinaların gerçek-zamanlı takibi için.
→ İlgili makaleMakine güvenliği genel ilkeleri standardı — risk değerlendirme + tasarım yaklaşımı.
→ İlgili makaleÇevre Yönetim Sistemi standardı — atık yönetimi, çevresel etki kontrol.
→ İlgili makaleYüzey profil ölçüm standardı — Rz değerlerine göre 4 sınıf (Fine, Medium, Coarse, Very Coarse).
→ İlgili makaleKalite Yönetim Sistemi standardı — endüstriyel atölyeler için sertifikasyon.
Geleneksel takım koni standartları. ISO40 standart, ISO50 ağır iş için.
Türkiye 6331 sayılı kanun — işyerinde güvenlik düzenlemesi. KKD, risk değerlendirme, eğitim zorunlulukları.
→ İlgili makaleJ
Stok ihtiyaç anında sipariş yöntemi. Kritik yedek parça için riskli, sarf parça için uygun.
→ İlgili makaleK
CNC makinanın hassasiyetinin lazer interferometre ile ölçülüp düzeltilmesi. Yıllık zorunlu.
→ İlgili makaleAtölyenin teorik üretim kapasitesinin gerçek kullanım yüzdesi. OEE içinde "Availability" faktörü.
Kesim demetinin kalınlığı — su jetinde 0,8-1,2 mm, lazerde 0,1-0,5 mm, plazmada 2-4 mm.
Operatörün giydiği koruyucu ekipmanlar — maske, gözlük, eldiven, ayakkabı.
→ İlgili makaleAlmanya kökenli yüksek basınç pompa üreticisi — KMT Streamline. USEL su jeti modelleri için yaygın seçim.
Kuvars (90%+) + reçine + pigment karışımı yapay yüzey ürünü. Caesarstone, Silestone örnek markalar.
→ İlgili makaleMüşterinin makine spec'lerini seçip otomatik teklif aldığı interaktif araç.
Doğrusal hareket için dişli mekanizması — CNC köprü makinada X-Y eksenlerinde yaygın.
SiO₂ minerali — Mohs 7. Granit ve kompoze taşın ana bileşeni.
Kuvars dominant metamorfik kayaç — Mohs 7. Granitten daha sert işleme zor.
L
Lazer ışığı dalga boyuyla nano-metre hassasiyetinde mesafe ölçen alet. CNC kalibrasyonun standardı.
→ İlgili makaleCNC kontrolün sonraki komutları önceden hesaplayıp hız ayarladığı özellik — yumuşak hareket için.
Kilitleme/Etiketleme — bakım sırasında makinanın enerji izolasyonu için sistematik prosedür. OSHA 1910.147 standardı.
→ İlgili makaleM
Basınç ölçüm aleti — analog veya dijital. Pompa, kompresör, kumlama tankında zorunlu.
Metamorfik kayaç — kalsiyum karbonat (CaCO₃). Mohs sertliği 3-5. Asitle reaksiyon verir.
Atölye seviyesinde gerçek-zamanlı üretim takip yazılımı.
→ İlgili makaleAşındırıcı tane boyu standardı — sayı arttıkça tane küçülür. Su jeti garnet için #50-#120 yaygın.
Mineral sertlik ölçeği — 1-10 arası logaritmik. Mermer 3-5, granit 6-7, kuvars 7, elmas 10.
N
CAM yazılımında parçaların plakaya en az fire ile yerleştirilmesi algoritması.
CE belgelendirme için Avrupa onaylı bağımsız test laboratuvarı. Yüksek riskli makinada zorunlu.
→ İlgili makaleKesme başlığında suyu yüksek hıza çıkaran orifis bileşeni. Diamond veya safirden yapılır.
→ İlgili makaleO
Üretim verim metriği — Kullanım × Performans × Kalite. %85+ "world class".
→ İlgili makaleMutfak tezgâhı klasik kenar profili — S-şeklinde Avrupa stili.
CNC makina kullanıcısı için eğitim programı. USEL Akademi 5 günlük all-in-one programı standart.
Yüksek basınç suyun ses üstü hıza çıktığı dar delik. 0,1-0,4 mm çap, diamond veya safir.
→ İlgili makaleABD Lockout/Tagout standardı — endüstriyel makine bakımında enerji izolasyonu kuralları.
→ İlgili makaleP
Su jeti kesimde demetin malzemeye ilk girdiği nokta. Yavaş hızla başlatılır, sonra normal kesim hızına geçilir.
→ İlgili makaleVidalı milin adım hatası — mekanik aşınmadan kaynaklanan lineer pozisyon sapması.
→ İlgili makaleİyonize gaz akımıyla iletken metal kesim teknolojisi. 20.000-30.000°C'de erime.
→ İlgili makaleProgramlanabilir mantık kontrolcü — basit CNC sistemlerde kullanılan kontrolcü.
Yüzey parlatma — zımpara aşamaları + cilalama tozu. Mermer için 6-7, granit için 8-10 aşama.
USEL Su Jeti modelleri — 3 eksen ve 5 eksen STORMA serisi.
Tahminci bakım — sensör verisinden arıza öncesi tespit. AI/ML ile patern analizi.
Q
Su jeti kesim yüzey kalitesi — Q1 en kaba, Q5 ayna kalitesi. Hız ile ters orantılı.
→ İlgili makaleR
Yüzey ortalama pürüzlülüğü — mikrometre cinsinden. Tek değerle yüzeyin "genel" karakterini gösterir.
→ İlgili makaleYüzey profil ölçümü için saha standardı — özel bantın yüzeye basılması ile Rz değeri ölçülür.
Su şartlandırma teknolojisi — TDS'i 50 ppm altına indirir. UHP pompa için kritik.
→ İlgili makaleYatırımın geri ödeme süresi — atölye iş datasıyla hesaplanmalı, genel rakam yanıltıcı olabilir.
5 eksen CNC'de kafa rotasyonu sırasında takım uç noktasını sabit tutan kontrol özelliği.
Yüzey en yüksek tepe + en derin vadi farkı — boya kalınlığı belirlemede temel metrik.
→ İlgili makaleS
ISO 8501 yüzey hazırlık dereceleri — Sa3 "tam temiz metal", boya öncesi standart.
Kalite veya yetkinlik belgelendirme süreci. ISO 9001, CE, üretici-onaylı operatör vb.
Hassas pozisyon kontrolü için kullanılan elektrik motoru — encoder geri beslemeli.
Silis kumu tozu solunmasından kaynaklanan akciğer hastalığı — geri dönüşsüz. KKD kullanımı şart.
→ İlgili makaleYedek parça + servis için yıllık sözleşme — garantili tedarik süresi içerir.
→ İlgili makaleSodyum bikarbonat ile yumuşak kumlama — antika restorasyonu için ideal.
→ İlgili makaleCNC makinada takımı döndüren motor + yatak + soğutma birimi. Makinanın kalbi.
→ İlgili makale3D model dosya formatı — üçgen ağ ile yüzey tanımlar. CAM yazılımları için standart girdi.
→ İlgili makaleUSEL CNC köprü kesme makina serisi — STORMA, STORMA 4, STORMA PLC modelleri.
4.000-6.000 bar basınçta su (gerektiğinde garnet ile) demeti ile soğuk kesim teknolojisi.
→ İlgili makaleT
Kalın malzeme kesimde alt yüzeyin üst yüzeye göre eğimli çıkması — su jetinde doğal etki, CAM'da kompansasyon yapılır.
Su kalitesi metriği — ppm cinsinden. UHP pompa için <50 ppm ideal.
→ İlgili makaleİtalyan CNC kontrol sistemi üreticisi — USEL CNC köprü kesme makinalarında standart.
Mekanik kıskaç — kollu hızlı sıkıştırma sistemi. CNC tablada plaka sabitleme için.
→ İlgili makaleGözenekli kalsiyum karbonat tabanlı taş — mermer benzeri ama daha kırılgan.
Türk Standartları Enstitüsü — Türkiye'de standart belgeleme kuruluşu. CE çoğu zaman TSE'yi kapsar.
U
4.000 bar üzeri basınç — su jeti pompalarda standart. ÖLÜMCÜL risk taşır, müdahale öncesi tahliye şart.
→ İlgili makale3D işlemede alt çıkıntı — sadece 5 eksen makine ile yapılabilir.
V
45° pah kesim — iki parça birleştirilince kalın kenar görünümü verir.
Plaka sabitleme — atmosfer basıncı + emiş ile plakanın tablada tutulması.
→ İlgili makaleHızlı akan suyun düşük basınç oluşturması — kesme başlığında garneti emer.
Hassas doğrusal hareket için bilyalı vida sistemi — CNC'lerde Z ekseninde yaygın.
W
UHP pompada suyun yüksek basınca çıktığı bölge — piston, contalar, valf grubu.
X
CNC köprü kesmede yatay uzun eksen — köprü hareketi (3.000-6.000 mm).
Y
CNC köprü kesmede yatay kısa eksen — köprü altı (1.500-3.000 mm).
Z
CNC'de dikey eksen — yukarı/aşağı dalış. Bakımda yerçekimi düşme riski sebebiyle mekanik destek şart.
Su jeti kesme başlığında yükseklik takip sensörü — malzeme kalınlığı değişimine otomatik uyum.