Kesme Başlığı Anatomisi — 4 Ana Bileşen
- ORİFİS (Saf Su Demeti Üreteci) — Pompa basıncını ses üstü hıza çevirir. 0,1-0,4 mm çapında elmas veya safir delik.
- KARIŞIM ODASI (Mixing Chamber) — Aşındırıcı garnetin yan girişten alındığı düşük basınçlı bölge. Venturi etkisiyle garnet emilir.
- FOKUS TÜPÜ (Focusing Tube / Konsantratör) — Su+garnet karışımının hizalandığı sertleştirilmiş tungsten karbür tüp. 0,76-1,2 mm iç çap.
- KORUMA BAŞLIĞI (Guard / Shroud) — Kesim noktasında oluşan sıçrantıyı koruyan kalkan; opsiyonel ama ömür için tavsiye edilir.
Su Jetinin Üretildiği An — Adım Adım
- Yüksek basınç pompasından 4.000-6.000 bar su, kesme başlığına ulaşır.
- Orifisten çok dar (0,25-0,35 mm) bir delikten geçer — basınç düşer, hız ses hızının 3-4 katına çıkar (~1.000 m/sn).
- Karışım odasında düşük basınç oluşur (Venturi etkisi); yan girişten garnet emilir.
- Su + garnet karışımı fokus tüpüne girer — hassas hizalanır, sıkıştırılır, koherent demet oluşur.
- Demet fokus tüpünden çıkar (~0,9-1,2 mm çap), 8-10 cm uzaklıkta hassasiyet korunur.
- Demet malzemeyi mikro-erozyonla aşındırır; iş parçasına işlenmiş kontur kalır.
Orifis (Su Geçidi) — Detay
- Malzeme: Sentetik elmas (en yaygın, 100-200 saat ömür) veya safir (40-80 saat, daha ucuz)
- Standart çap: 0,25 mm (genel), 0,30 mm (yüksek hız), 0,35 mm (kalın iş)
- Aşınma belirtileri: kesim hızında %15+ düşüş, demet dağınıklığı, "açıkta su sızıntısı"
- Değişim sıklığı: elmas 100-200 saat, safir 40-80 saat
- Kötü su kalitesi (yüksek TDS, partikül) ömrü %50'ye kadar düşürür → su arıtma şart
Diamond mu Safir mi?
Diamond pahalı ama 2-3 kat uzun ömür → uzun vadede daha ekonomik. Safir başlangıç + düşük hacim için uygun. Çoklu makine işleten tesisler diamond standardına geçer.
Fokus Tüpü (Focusing Tube)
Fokus tüpü, kesim demetinin "şeklini ve birikteliğini" sağlar. Yanlış seçilen fokus tüpü hassasiyet kaybı, garnet sarfiyatı artışı ve kesim kalitesi düşüşüne yol açar.
| İç Çap | Uzunluk | Kullanım |
|---|---|---|
| 0,76 mm | 76 mm | İnce iş, hassas detay (≤25 mm malzeme) |
| 0,89 mm | 102 mm | Genel kullanım — en yaygın seçim |
| 1,02 mm | 102 mm | Orta-kalın iş (25-100 mm) |
| 1,17 mm | 127 mm | Kalın iş, yüksek hız (>100 mm) |
- Malzeme: Tungsten karbür (sertleştirilmiş)
- Ömür: 40-80 saat çalışma (orifise göre 2-4 kat hızlı aşınır)
- Aşınma belirtileri: iç çap genişlemesi → demet dağınıklığı, yüzey kalitesi bozulması
- Aşınmış tüp 1,3-1,4 mm'ye kadar tolere edilir, sonra DEĞİŞTİR
Garnet (Aşındırıcı) Akışı
- Standart akış: 0,3-0,5 kg/dakika (malzeme ve hıza göre)
- Tane boyu: 80 mesh (ince) → 120 mesh (kalite ağırlıklı), 50 mesh (kaba & hızlı)
- Taşıma: hava basıncıyla beslenir; nem topaklanma yapar (silika jel kullan)
- Saatlik tüketim: 18-30 kg/saat normal kullanımda
- Aşırı garnet → sarfiyat fazla, kesim kalitesi düşer
- Az garnet → kesim duraksar, tüp aşınır
Aşınan Parçalar — Bakım Takvimi
| Parça | Tipik Ömür | Değişim Sinyali |
|---|---|---|
| Diamond orifis | 100-200 saat | Hız düşüşü, demet dağınıklığı |
| Safir orifis | 40-80 saat | Hız düşüşü, sızıntı |
| Fokus tüpü | 40-80 saat | İç çap >1,3 mm, kalite bozulması |
| Karışım odası segman | 300-500 saat | Sızıntı, basınç kaybı |
| UHP conta seti | Yıllık | Sızıntı, basınç dalgalanması |
UHP Hattı Açıkken Müdahale Yasak
Pompa kapatılsa bile hatta bekleyen 4.000-6.000 bar basınç ölümcül. Hortum/conta sökmeden önce mutlaka tahliye vanası açılır, manometrede sıfır görüldüğünde işlem yapılır. Detay: USEL Care emniyet talimatları.
Kalite ve Hız Optimizasyonu
Kesim kalitesi 5 sınıfa ayrılır (Q1 = en kaba, Q5 = ayna kalitesinde). Hız ile kalite ters orantılıdır:
- Q1 (kaba) — en hızlı, ön kesim için
- Q2 (genel) — standart endüstriyel kesim
- Q3 (kaliteli) — hassas iş, görünür yüzey (en yaygın)
- Q4 (yüksek kalite) — montaj-hazır parça
- Q5 (ayna) — ek işleme gerek olmayan, parlatma kalitesi
Kalite arttıkça hız %30-70 düşer — projeye göre optimum dengeyi seçmek ekonomi açısından kritik.