KKD Nedir? Yasal Çerçeve
KKD = Kişisel Koruyucu Donanım. İşveren tarafından temin edilir, operatör tarafından kullanılır. Türkiye'de 6331 İSG Kanunu + KKD Yönetmeliği (29/11/2006) yasal dayanak.
- İşveren sorumluluğu — KKD temin + kullanım denetimi + yenileme
- Operatör sorumluluğu — kullanım + bakım + bildiriim
- Avrupa standardı — EN sertifikalı KKD tercih edilmeli (CE etiketli)
- Sertifika kategori — Kategori I (basit), II (orta), III (karmaşık ölümcül risk)
- Yıllık denetim — KKD durumu + yenileme + eğitim
1. Solunum Koruması — En Kritik
CNC mermer kesim, su jeti garnet, kumlamada çıkan ince partikül silikoz hastalığına yol açar. Silikoz tedavisi yoktur, geri dönüşümsüzdür.
| Maske Sınıfı | Etkinlik | Uygun İş | Standart |
|---|---|---|---|
| P1 (FFP1) | %80 | Hafif iş, kuru toz | EN 149 |
| P2 (FFP2) | %94 | Orta toz, mermer kuru | EN 149 |
| P3 (FFP3) | %99 | Silikoz riskli, kompoze | EN 149 |
| Yarım yüz + filtre | P3 + sürdürülebilir | Uzun süre kullanım | EN 140 |
| Tam yüz + filtre | P3 + göz koruması | Yoğun toz, kumlama | EN 136 |
| Hava beslemeli kaput | En yüksek | Kapalı kabin kumlama | EN 12941 |
KRİTİK
Silis kumu kumlamasında mutlaka tam yüz P3 maske + hava beslemeli kaput. Açık alanda silis kumu kumlama Türkiye'de yasaklıdır. Detay /akademi/basincli-kumlama-nedir makalesinde.
2. Göz Koruması
- Standart koruyucu gözlük — EN 166 sınıfı, yan koruma şart
- Sıçrayan parçacık riski yüksekse — yüz siperliği (face shield) ekstra
- Su jeti çevresinde — UHP basınç riski, kapalı yüz koruyucu
- CNC köprü kesim — yan kapalı gözlük yeterli (kapalı kabin standart)
- Polish + cilalama — kıvılcım/parçacık için 1 mm darbe dirençli
- Lazer kalibrasyon — özel lazer gözlüğü (servis ekibi)
- Eskiyen / çizilen gözlük → değiştir (görüşü bozar)
3. İşitme Koruması
Atölye gürültüsü 85 dB üstünde uzun süreli işitme kaybı yapar. CNC köprü kesim 90-95 dB, su jeti pompa 95-100 dB, kumlama 100-110 dB.
- 85 dB altı — koruma önerilir, zorunlu değil
- 85-95 dB — kulak tıkacı (foam, EN 352-2)
- 95-105 dB — kulaklık tipi (kapsül, EN 352-1)
- 105+ dB — çift koruma (tıkac + kulaklık)
- Kumlama ve UHP pompada genellikle çift koruma şart
- Manuelle değiştirilebilir tıkac — günlük kullanım
- Aktif gürültü engelleyici (ANC) kulaklık — premium seçim
4. El & Kol Koruması
- Genel iş eldiveni — deri, kesime dayanıklı (EN 388 sınıfı)
- Kimyasal maruz iş — nitril/butil (yağ, soğutma sıvısı için)
- Cam/keskin kenar — kesime dayanıklı eldiven (Cut Level 4-5)
- Kumlama — kalın deri eldiven + uzun manşet (geri sıçrama korur)
- Spindle / dönen takım yakınında — DAR eldiven değil ÇIPLAK el (eldiven yakalanma riski)
- Soğukta dış mekan iş — yalıtımlı eldiven
Tehlikeli İstisna
CNC tezgâh + dönen spindle / disk yakınında BOL eldiven yasaktır — eldiven dönen parçaya yakalanırsa kol kopabilir. Açık takım ile çalışırken eldiveni çıkarın.
5. Vücut & Ayak Koruması
- İş tulumu — uzun kollu, koruyucu kumaş (EN 14605 sıvı geçirmez), bol değil
- Gömlek + pantolon — alev geciktirici özellikli (EN 14116) — kıvılcım/sıcak yüzey için
- Su jeti çevresinde — UHP basınç korumalı önlük (kalın deri veya kevlar)
- Çelik burunlu ayakkabı (EN ISO 20345 S3 sınıfı) — minimum standart
- Kaymaz taban — atölye sürekli ıslak
- Yağa dayanıklı sole — soğutma sıvısı + yağ ile temas
- Üst bilek ve dirsek koruması — kumlamada sıçrayan parçacık için
6. Kafa Koruması
- Endüstriyel baret (kask) — atölyede yüksek nesne düşme riski varsa (vinç, depo)
- EN 397 standardı — minimum darbe dayanımı
- Kumlama — tam yüz + kapaklı kaput sistemi
- Polish makinası — kıvılcım için yangına dayanıklı bere/kep
- Üzerinde isim etiketi + acil iletişim kart (büyük tesislerde)
KKD Bakım & Yenileme Takvimi
| KKD | Bakım | Değişim Sıklığı |
|---|---|---|
| Toz maskesi (FFP) | Tek kullanımlık | Her vardiya yeni |
| Yarım/tam yüz maske | Vardiya sonu temizlik | Filtre 1-3 ay, kuvars 2 yıl |
| Koruyucu gözlük | Günlük bez ile silme | Çizilince değiştir |
| Kulaklık | Aylık genel temizlik | 6-12 ay |
| Eldiven (deri) | Haftalık kontrol | Yırtılınca değiştir |
| İş tulumu | Haftalık yıkama | 6-12 ay |
| Çelik burunlu ayakkabı | Aylık iç temizlik | 12-24 ay |
| Baret (kask) | Yıllık çatlak kontrolü | 5 yıl |
Operatör Eğitim & Pratiği
- İşe başlamadan önce KKD eğitimi — yasal şart
- Vardiya başı KKD kontrolü — eksik/eskimişse temin
- KKD kullanımı denetimi — İSG uzmanı + vardiya sorumlusu
- KKD kullanmama nedeniyle iş kazası — operatör sigorta dışı kalabilir
- Yıllık KKD farkındalık eğitimi — değişen mevzuat + yeni ekipman
- KKD takmama ısrarı yapan operatöre uyarı + tekrar eğitim
Operatör Sorumlulukları (özet)
- Vardiya başı kendi KKD'sini kontrol et — eksik varsa amirine bildir
- Çalışma sırasında KKD'yi çıkarma — kısa molada bile risk var
- KKD eskidiğinde / hasar gördüğünde değişim talep et
- Ekipmanı temiz tut — paylaşma (özel KKD)
- Yıllık sağlık kontrolünü yap — silikoz erken tespit kritik
- İşle ilgili sağlık problemi varsa hemen bildir