STANDARTLAR &
KISALTMALAR
Hızlı Başvuru Kartı'nda geçen kısaltmaların detaylı açıklaması — KKD, makine güvenliği, İSG ve çevre/kalite kategorilerinde sınıf tabloları, zorunluluk koşulları ve Türkiye karşılıkları. Atölye duvar afişlerini gören operatörün "EN 388 ne demek?", "FFP2 mi FFP3 mü gerekli?" gibi sorularına tam cevap.
Endüstriyel ortamda kullanılan koruyucu gözlük ve yüz siperliklerinin minimum güvenlik şartlarını tanımlar.
Mekanik darbe, sıçrayan parçacık, sıvı sıçraması, ergime metal damlası, UV/IR ışınım gibi göz tehlikelerine karşı koruma için optik kalite, dayanım ve ergonomik şartlar belirler. Endüstriyel atölyelerde standart KKD'nin temelidir.
- CNC kesim + polish operatörlerinde her vardiya
- Su jeti makinası çevresinde — UHP basınç ve sıçrama riski
- Kumlama operatörlerinde — tam yüz siperliğine eklenir
- Kaynak / taşlama işlerinde — özel filtre sınıflarıyla
Aşınma, kesik, yırtık, delik gibi mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin performans şartları.
Eldivenin etiketinde 4 rakamlı performans skoru bulunur — her rakam ayrı bir mekanik direnç testini gösterir. CNC tezgâh + atölye operasyonlarında temel KKD parçası.
- CNC çevresinde — sadece dönen takım yakınında DEĞİL (yakalanma riski)
- Plaka taşıma + manuel polish işlemleri
- Yedek parça değişim + bakım
- Kumlama operatöründe — uzun manşetli deri eldiven
Atölyede 85 dB üzeri sürekli gürültüye maruz kalan operatörler için kulaklık ve tıkaç şartnamesi.
CNC köprü kesme (90-95 dB), su jeti pompası (95-100 dB), kumlama (100-110 dB) gibi yüksek gürültülü ortamlarda yasal zorunlu KKD. Üç alt standart vardır.
- 85 dB ve üzeri — koruyucu önerilir
- 85-95 dB — tıkaç (foam, EN 352-2)
- 95-105 dB — kulaklık (kapsül, EN 352-1)
- 105+ dB — çift koruma (tıkaç + kulaklık)
Toz ve aerosol partiküllerine karşı tek kullanımlık veya değişebilir filtreli yarım yüz maskelerin sınıflandırması.
Mermer + granit kesimi sırasında çıkan silis tozu, kompozit reçine partikülleri, kumlama aşındırıcı tozları için temel solunum koruması. Üç filtre sınıfı vardır.
- CNC kuru kesim — silikoz koruması (FFP3)
- Su jeti garnet etkilenen alan — FFP2/FFP3
- Kumlama — tam yüz + hava beslemeli (FFP3 yetmez)
- Polish + zımpara işlemleri — FFP2
Endüstriyel iş ayakkabılarının darbe direnci, kayma direnci, su geçirmezlik ve diğer şartlarını tanımlar.
200 J'lik çelik burun darbe testi temel zorunluluk — ağır plaka düşmesi durumunda parmak korur. S sınıfları ek özellikleri belirtir (su, antistatik, ısı vb.).
- Tüm endüstriyel atölyelerde — yasal zorunluluk (6331)
- CNC + su jeti atölyesinde S3 önerilir (kaymaz + su geçirmez)
- Kumlama — kaymaz taban + uzun bilek korumalı
Yüksek tozlu / silikoz riskli ortamlarda kullanılan tam yüz veya kaput tipi hava beslemeli koruyucu cihazların şartnamesi.
Operatöre temiz hava sürekli pompayla beslenir — atmosferden bağımsız solunum. EN 149 FFP3'ten kat kat üstün koruma. Silikoz yasakları olan kapalı silis kumlamada zorunlu.
- Silis kumu kumlama — yasal zorunluluk (Türkiye)
- Kapalı kabin kumlamasında uzun süreli kullanım
- Yoğun toz / ince partikül ortamı (>10 mg/m³)
Endüstriyel makine tasarımı için risk değerlendirme metodolojisi ve güvenlik ilkelerinin uluslararası standardı.
Makine üreticisinin tasarım aşamasında izlemesi gereken risk değerlendirme adımlarını tanımlar: risk tanıma → tahmin → değerlendirme → 3 adımlı azaltma (tasarım değiştir → koruma ekle → bilgilendir). Tüm endüstriyel makinaların temelidir.
- Avrupa Makine Direktifi 2006/42/EC kapsamı için ZORUNLU
- CE belgesinin temelidir — ihlal halinde belge düşer
- USEL dahil tüm endüstriyel makina üreticileri uyar
- Yıllık periyodik risk değerlendirme güncellemesi (6331)
Endüstriyel makinelerdeki acil durdurma butonu ve fonksiyonunun şartnamesi — kırmızı mantar buton standardı.
E-stop butonunun rengi (kırmızı), arka planı (sarı), şekli (mantar), boyutu, konumu ve davranışı (basınca duyarlı, manuel reset) tanımlanır. Basıldığında tüm hareketler ve enerji çıkışı anında durmalıdır.
- Tüm endüstriyel makinelerde ZORUNLU
- Çoklu konum — operatör pozisyonlarından ulaşılabilir
- Vardiya başı fonksiyon testi — operatör sorumluluğu
- Otomatik reset YASAK — manuel çevirme şart
Endüstriyel makinelerin elektrik panosu, kablolama, topraklama, anahtarlama ve aşırı yük koruması şartları.
Pano IP koruma sınıfı, kablolama renk kodları, topraklama direnci (max 10 ohm), kontrol gerilimi (24V), aşırı yük + kısa devre koruması, ana ayırma şalteri (lockable) gibi elektriksel güvenlik kuralları.
- CE belgesi için ZORUNLU
- Yıllık periyodik elektrik kontrolü — SMM mühendisi
- Topraklama direnç ölçümü zorunlu
- Pano klima ile soğutmalı (yaz aylarında 35°C+ ortamda)
Endüstriyel makinelerin AB pazarına satılabilmesi için uyulması gereken temel güvenlik direktifi.
CE belgesinin yasal dayanağı. Üreticisi makinanın güvenlik standartlarına uygunluğunu beyan eder ("Declaration of Conformity"). Türkiye Gümrük Birliği kapsamında 1996'dan beri uygular.
- AB ihracatı için ZORUNLU
- Türkiye'de — 6331 yasası kapsamında dolaylı zorunlu
- CE belgesiz makine yasal değil + iş kazasında işveren tam sorumlu
Bakım sırasında makinenin yanlışlıkla çalıştırılmasını önleyen sistematik kilitleme ve etiketleme prosedürü.
OSHA 1910.147 standardı altında geliştirilen 9 adımlı prosedür: hazırlık → bilgilendirme → kapatma → izolasyon → KİLİT → ETİKET → enerji tahliyesi → doğrulama → bakım → geri alma. Kilit ve etiket sahibi tarafından açılır.
- Tüm endüstriyel bakım/onarım operasyonlarında
- Su jeti UHP hattı — pompa kapalı olsa bile basınç kalır (ÖLÜMCÜL)
- CNC Z ekseni — yerçekimi düşme riski (mekanik destek)
- Kumlama tankı — basınç tahliyesi şart
Türkiye'de işyerinde işveren ve çalışan sorumluluklarını düzenleyen 2012 tarihli yasa.
İşverene risk değerlendirme yapma, KKD temin etme, eğitim verme, İSG uzmanı atama (10+ çalışan) gibi yükümlülükler getirir. İhlal halinde para cezası + iş kazası sorumluluğu.
- TÜM Türkiye işyerleri için yasal zorunluluk
- CE belgeli makine kullanımı — kanun kapsamında
- Yıllık risk değerlendirme güncellemesi
- KKD tedariki + kullanım denetimi — işveren sorumluluğu
- İş kazası bildirim — 2 iş günü içinde SGK'ya
ABD Federal İş Sağlığı standardı — endüstriyel makine bakımında enerji izolasyonu kuralları.
LOTO uygulamalarının dünyada referans standardıdır. 9 adımlı prosedür, eğitim şartı, "Authorized Employee" yetkilendirmesi, Group LOTO kuralları detaylı tanımlanır.
- ABD endüstriyel atölyelerinde yasal
- Avrupa + Türkiye — referans olarak benimsenmiş
- Çoklu personel bakımında "Group LOTO Box" kullanım kuralı
Operatörün vücudunu mesleki tehlikelere karşı koruyan tüm ekipmanların genel adı.
Solunum koruyucu, göz/yüz koruyucu, işitme koruyucu, el/kol koruyucu, vücut/ayak koruyucu, kafa koruyucu kategorilerini içerir. Türkiye'de "KKD Yönetmeliği" (29/11/2006) detaylandırır.
- İşveren temin sorumluluğu — 6331
- Operatör kullanım sorumluluğu
- Yıllık denetim + yenileme
- Eğitim sertifikası — kullanım kayıt
- Kategori III (ölümcül risk) için bağımsız test ZORUNLU
Atölyenin kalite yönetim süreçlerini standardize eden uluslararası sertifika.
Üretim, satın alma, müşteri ilişkileri, kalite kontrol, doküman yönetimi süreçlerini sistematik hale getirir. İhracat odaklı atölyeler için zorunlu, B2B müşterilerin sıkça talep ettiği sertifikadır.
- İhracat — Avrupa müşterileri ISO 9001 talep eder
- Otomotiv yan sanayi tedarikçi şartı
- Havacılık tedariğinde — AS9100 üst seviye
- Kalibrasyon kayıtları + kalite kontrol — şart
Atölyenin çevresel etkilerini yönetme ve azaltma süreçlerinin uluslararası standardı.
Atık yönetimi, su tüketimi, enerji verimliliği, emisyon kontrolü gibi çevresel parametrelerin sistematik yönetimi. İhracatçı atölyeler için artan talepli sertifika.
- AB pazarı — büyük müşteriler ISO 14001 talep eder
- Karbon ayak izi raporlama için temel
- Çevre Şehircilik Bakanlığı denetiminde avantaj
- Atık beyanı kayıtları — yıllık şart