Çalışma Prensibi
Tankta hapsedilmiş aşındırıcı, basınçlı hava (5-8 bar) ile besleme valfinden alınır, hortum üzerinden tabanca nozulundan yüksek hızla püskürtülür. Yüzeye çarpan tane mikro-erozyon yaparak istenmeyen tabakayı (pas, boya, kabuk) kaldırır ve yüzeyi pürüzlendirir.
Kullanım Amaçları
- Pas / boya / eski kaplama temizliği (otomotiv restorasyon, çelik konstrüksiyon)
- Yüzey pürüzlendirme — sonraki boya/kaplama tutunması için
- Beton yüzeyinin temizlenmesi ve kabarık yapılması
- Mermer / granitte mat / kumlanmış yüzey efekti
- Cam üzerinde dekoratif buzlu yüzey
- Kaynak öncesi dikiş bölgesi temizliği
- Restorasyon — taş cephe, heykel, antika eşya
Aşındırıcı Türleri
| Aşındırıcı | Sertlik (Mohs) | Uygulama | Uyarı |
|---|---|---|---|
| Silis kumu | 7 | Genel temizlik, ucuz | SİLİKOZ riski yüksek — tam yüz solunum şart |
| Garnet | 7-7.5 | Çelik, paslanmaz pürüzlendirme | Daha güvenli, su jetinden geri kazanılır |
| Alüminyum oksit | 9 | Sert metal, pas, kalıp | Pahalı, geri kullanılabilir |
| Cam küreciği | 5.5 | Hafif temizlik, parlatma | Aşındırma değil, deformasyon yapar |
| Olivin | 6.5-7 | Düşük tozlu alternatif | Garnete yakın performans |
Tane Boyu (Mesh) Seçimi
| Mesh | Tane Boyu | Etki | Uygulama |
|---|---|---|---|
| 8-12 | Çok iri | Agresif, derin profil | Ağır pas, beton |
| 16-30 | İri | Hızlı temizlik | Çelik kostruksiyon |
| 30-60 | Orta | Standart yüzey hazırlama | Otomotiv, paslanmaz |
| 60-100 | İnce | Hassas yüzey | Hassas parça, dekoratif |
| 100-500 | Çok ince | Mat / parlak yüzey | Cam, dekoratif kumlama |
Basınç Ayarı — Ne Kadar Yüksek Olmalı?
- 0,5-2 bar — Hassas yüzey, dekoratif iş, cam
- 2-4 bar — Standart yüzey hazırlama (otomotiv, paslanmaz)
- 4-6 bar — Genel kullanım (USEL EasyBlast standart aralık)
- 6-8 bar — Ağır yüzey (USEL FastBlast aralık), kalın pas, beton
Yüksek basınç hep doğru değildir — yumuşak metal, hassas alaşım veya dekoratif yüzeyde fazla basınç deformasyon yapar. Test parçasıyla doğru basınç bulunmalı.
Yüzey Profilleri (Ra/Rz)
Boya/kaplama tutunması için yüzeyin doğru pürüzlülükte olması şart. ISO 8503-1 standardında yüzey profili 4 sınıfa ayrılır:
- İnce (Fine) — Rz 25-60 µm — kuru hava boyası
- Orta (Medium) — Rz 50-85 µm — endüstriyel boya, çoğu uygulama
- Kalın (Coarse) — Rz 75-115 µm — termal sprey, ağır kaplama
- Çok kalın — özel uygulamalar
KKD — Hayati Önem
SİLİKOZ Riski
Silis kumu kumlamasında çıkan ince kuvars tozu akciğerde silikoz hastalığına yol açar — geri dönüşü olmayan bir hastalıktır. Tam yüz P3 maske + hava beslemeli sistem zorunludur. Açık alanda silis kumu kumlama Türkiye'de yasalla yasaktır (alternatif: garnet, olivin, cam küreciği).
- Tam yüz koruyucu solunum cihazı (P3 maske veya hava beslemeli kaput)
- Koruyucu kıyafet — uzun kollu, deri eldiven, çelik burunlu ayakkabı
- Kulaklık — sürekli 90+ dB gürültü
- Havalandırılmış kabin — kapalı alanda emiş sistemi
- Deadman switch — tabanca tetiği bırakıldığında akış anında durmalı
Hava Kompresörü Gereksinimi
- EasyBlast (10 L tank): 300 L/dk hava tüketimi → en az 5,5 kW kompresör + 200 L tank
- FastBlast (25 L tank): 500 L/dk → 7,5-11 kW kompresör + 300-500 L tank
- Su ayırıcı + yağ filtresi — nemli hava kumlama tabancasını tıkar
- Yedek kompresör tankı — ani basınç düşüşünü engeller