Atölye Tipi Seçimi
- Yeni atölye kuruyorsanız → sıfırdan tasarım, idealdir
- Mevcut atölyeyi yeniliyorsanız → kontrol listesi + güçlendirme
- Kira atölyede üretim → bina sahibi onayı + olası tadilatlar
- Mobil/saha üretimi → bu rehber kapsamı dışında (özel uygulama)
1. Yer Planlaması
CNC makinesi büyük yer kaplar — yalnız makina değil, plaka stoğu, teslim alanı, ofis, depo da hesaba katılır.
| Bölüm | Tipik Alan |
|---|---|
| CNC köprü kesme makinası (5 eksen) | 40-60 m² |
| Makina çevresi servis aralığı | +30 m² (4 yön kullanılabilir) |
| Plaka stok alanı (ham mermer) | 40-80 m² |
| Bitmiş ürün geçici depo | 20-40 m² |
| Polish + finish alanı | 20-30 m² |
| Operatör + ofis | 15-25 m² |
| Yükleme rampası / forklift dönüş | 20-30 m² |
| MİNİMUM TOPLAM | 185-265 m² |
Pratik Tavsiye
Makina alanını ihtiyacınızdan %20 daha geniş planlayın. Üretim arttıkça ek makina, polish istasyonu, vinç yolu ihtiyacı doğacak. Kurulum sonrası atölyeyi büyütmek pahalı + zor.
2. Zemin Yük Taşıma Kapasitesi
CNC köprü kesme makinaları ağırdır — zemin yetersizse zaman içinde çatlama, sehim, hassasiyet kaybı yaşanır.
- 4 eksen CNC köprü: 4-7 ton statik yük + 8-10 ton dinamik (kesim sırasında)
- 5 eksen CNC köprü: 6-10 ton statik + 12-15 ton dinamik
- Su jeti 5 eksen: 8-12 ton statik (kesim havuzu dahil 18-25 ton)
- Minimum zemin: 25-30 cm betonarme + zemin altı zayıflığı yok
- Endüstriyel atölye standart: 30 cm beton + çelik hasır donatı
- Yüksek titreşim hassasiyeti gerek (lazer kalibrasyon için kritik)
Sıkı Tavsiye
Mevcut atölyenin zemin kapasitesini test ettirin (statik mühendisi). Yetersizse takviye (beton dökme + dovel) maliyeti yatırım planına dahil edin.
3. Elektrik Altyapısı
- 3 faz elektrik şart — 380V / 50Hz
- Tipik tüketim: 20-40 kVA (CNC köprü) / 60-100 kVA (su jeti UHP pompa dahil)
- Ana sigorta + ayrı CNC hattı — paylaşımsız
- Topraklama dirençli olmalı (max 10 ohm)
- UPS veya jeneratör tavsiyesi — şehir kesintisinde CNC zarar görmesin (kafa düşmesi vs.)
- Faz dengeleme — %5 üzerinde fark motor arızası yapar
- Elektrik panosu klima ile soğutmalı (yaz aylarında 35°C üzerinde performans düşer)
4. Su Sistemi
- Su girişi: 1" boru hattı, basınç 2-4 bar
- Akış: 30-50 L/dak (CNC köprü kesim suyu) / 10-20 L/dak (su jeti)
- Yumuşatma ünitesi — Türkiye suyu kireçli, pompa için zorunlu
- RO (su jeti için) — TDS 50 ppm altına indirir
- Su deposu: 500-1000 L (yedek için)
- Su geri kazanım: filtreleme + tortu ayırma (tasarruf + çevre)
- Drenaj: 4-6" tahliye borusu (kesim suyu + garnet için kapasiteli)
- Çamur/garnet biriktirme havuzu — periyodik temizlik için ulaşılabilir
5. Pnömatik (Hava) Sistemi
- CNC köprü: 6-7 bar, 100-200 L/dak (otomatik takım değişimi + yağlama)
- Su jeti: 6-8 bar, 50-100 L/dak (garnet besleme + kontrol valfleri)
- Kumlama: 5-8 bar, 300-500 L/dak (en yüksek hava ihtiyacı)
- Kompresör seçimi: vidalı tip (sürekli kullanım için), pistonlu kısa süre yeter
- Tank kapasitesi: en az 200 L (basınç dalgalanmalarını absorbe eder)
- Su tutucu + yağ filtresi + soğutucu (3 kademe hava arıtma)
6. Havalandırma & Toz Yönetimi
- Mermer/granit kuru kesimde silikoz tozu çıkar — mutlaka emiş sistemi
- Su jeti / sulu CNC kesim: toz az ama buhar var — havalandırma şart
- Kumlama: KAPALI KABİN + emiş sistemi yasal zorunluluk
- Toz toplama: torba filtreli santrifüj ünite (5-10 m³/sn debi)
- Hava değişim oranı: saatte en az 4-6 kez (atölye hacmine göre)
- Yaz aylarında klima/fan — operatör verimi için kritik
- Karbon monoksit detektörü (forklift + ısıtıcı yan ürünü)
7. Vinç & Taşıma
- Plaka taşıma: tezgâh üstü vinç (overhead crane) tavsiye edilir
- Vinç kapasitesi: 2-5 ton (mermer plaka + makina parçaları için)
- Forklift kapasitesi: 2.5-3.5 ton, 4-5 m yükseklik
- A-frame plaka rafları (dik depolama, alan tasarrufu)
- Yükleme rampası — TIR / kamyon erişimi için
- Dış mekan açık alan: en az 100 m² (TIR dönüş + plaka indirme)
8. Operatör & Ofis Alanı
- CAD/CAM bilgisayar masası — sessiz, klimalı oda
- Yedek bilgisayar (CAM dosyası kaybolması durumunda)
- Plaka stok kayıt + müşteri yönetim — ERP/ofis yazılımı
- Operatör dinlenme alanı — yasal zorunluluk
- Soyunma + kilitli dolap (KKD ekipmanları için)
- WC + duş — taş tozlu çevreden temiz çıkış
- Yangın söndürücü + ilk yardım dolabı (yasal şart)
Hazırlık Zaman Çizelgesi
| Adım | Süre | Sorumlu |
|---|---|---|
| Mevcut atölye altyapı denetimi | 1 hafta | Statik + elektrik mühendisi |
| Eksiklerin tespit + plan | 1-2 hafta | Atölye sahibi + USEL teknik ekibi |
| Zemin güçlendirme (gerekirse) | 2-4 hafta | İnşaat firması |
| Elektrik altyapı kurulumu | 1-2 hafta | Elektrik müteahhidi |
| Su + drenaj sistemi | 1-2 hafta | Sıhhi tesisat |
| Pnömatik + havalandırma | 1 hafta | Sanayi tesisat firması |
| Makina teslim + montaj | 1-2 hafta | USEL kurulum ekibi |
| Devreye alma + operatör eğitim | 2-3 hafta | USEL Akademi |
| TOPLAM | 8-16 hafta | — |
Yasal & İdari Hazırlıklar
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı — belediye
- Çevre izni — Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü (atık + emisyon)
- İş sağlığı + güvenliği uzmanı atama (10+ çalışanlı tesisler için)
- Risk değerlendirme raporu — yıllık güncellenmeli
- KKD tedariki (KKD Yönetmeliği uyarınca)
- Yangın güvenlik raporu + söndürücü kontrolleri
- Endüstriyel atık beyanı (yıllık)
- KOSGEB / TÜBİTAK kayıt (devlet destek başvuruları için)
Mevcut Atölye Denetim Listesi
Yeni makinaya geçiş öncesi mevcut atölyeyi şu kriterlerle kontrol edin:
- ☐ Zemin betonarme + en az 25 cm kalınlık
- ☐ 3 faz elektrik + en az 30 kVA kapasite
- ☐ Su girişi 1" + drenaj 4-6"
- ☐ Yumuşatma ünitesi var (yoksa kuracaksınız)
- ☐ Hava kompresörü kapasitesi yeterli
- ☐ Vinç + forklift erişimi
- ☐ Havalandırma + emiş sistemi
- ☐ Operatör KKD + ofis alanı
- ☐ Yangın güvenliği + ilk yardım
- ☐ Yasal izinler tamam